Whole Food Plant Based Beslenme Nedir?

Nedir bu Whole Food Plant Based Beslenme?

Mutfağımda hazırladığım tariflerin çoğu geleneksele yakın olmaya çalışsam da, whole food plant based, yani işlenmemiş bitki bazlı gıdalarla. Whole food‘un anlamı, yemeklerde kullanılan gıdaların işlenmemiş olup ya da olabildiğince en az işlenmiş olması gerekir. Bu da o gıdanın hala tarladaki haline benzemesi demek.  Yani salça bile işlenmiş sayılıyor ama ben o kadar da katı bir işlenmemiş gıda tüketicisi değilim. İçeriğini kontrol edebildiğim sürece salça kullanıyorum hala, evde yapmak en güvenlisi. Bu yazıda size kendi yöntemlerimden çok, Whole Food Plant Based beslenme nasıldır, araştırmalarımın özetiyle onu anlatacağım. Zamanla da bu yazının içeriğini güncelleme devam edeceğim. KEndim hala %100 işlenmemiş bitki bazlı beslenme aşamasına gelemedim ancak uyum sağlamak için beslenmemde bu bilgi ile denge kurmaya çabalıyorum.

”Plant based ise bitki bazlı beslenme yani vegan beslenmedir.Ama vegan beslenme işlenmemiş bitkisel beslenme demek değildir. // Buradaki önemli ayrıntı, whole food Plant based işlenmemiş bütünsel bitki bazlı beslenmedir. Daha iyi anlayabilmeniz için yiyecek listesini buraya ekleyeceğim”

Benim WFPB (whole food plant based) yaşam tarzına alışma sürecimde ilk adımım birer birer işlenmiş gıdaları tariflerden çıkarmak oldu. Beyaz endüstri şekerini artık hiç kullanmıyorum.

İşlenmemiş Bitki Bazlı Beslenme rehberini ayrıntılı olarak bir başka yazıda hazırlıyorum, yakında yayınlayacağım.

 1. Kötü şekeri çıkart

Masum görünüp, işlenmiş Şeker anlamına gelen gıdalar:

  • Hindistan cevizi şekeri
  • akçaağaç şurubu
  • pekmez
  • beyaz şeker
  • kahverengi şeker / esmer şeker
  • şerbet
  • karamel
  • meyve şekeri şurupları
  • glikoz şurubu
  • malt şurubu
  • bir şey bir şey şurubu esansı vs.

Whole Food Plant Based, işlenmemiş bitki bazlı beslenme tarzında,  şekeri olduğu gibi meyveden alıyoruz. Yani hurma pekmezi değil direkt hurmanın kendisini yiyebiliriz. Çünkü hurma pekmezi işlenmiştir. Muhtemelen yoğunlaştırıcı katkı maddeleri kullanılmıştır ve raf ömrü için koruyucular eklenmiştir.

2.Yağlara veda

WFPB, yani işlenmemiş bitki bazlı beslenmede, yağ kullanımına yer yok. Yağ şöyle kısıtlanıyor: işlenmiş yani şişelenmiş yağlar yemek yerine, yağı direkt yiyeceğin kendisinden alıyoruz.  Mesela zeytin yağı değil zeytin yiyoruz, badem yağı değil bademin kendisini yiyoruz.

Tarihte yağın icadı 1780’ler civarında.  o zamana dek, insanlar işlenmiş yağ yemeden gayet sağlıklı bir şekilde yaşamışlar ve türümüz yok olmamış. Yağın icadından sonra, yağı kullanabilenler yalnızca zengin kesimlerken, sanayi devrimi sırasında, makineleşme ve ticaret sayesinde yağın üretimi kolaylaşmış olup hızla diğer ülkelere de yayılmıştır. Günümüzde modern amerikan beslenmesinde, fastfoodda vb. beslenmede en çok kullanılan yağdır. Ve Obezite, kalp & tansiyon problemleri yağ kullanımı ile doğrudan bağlantılı olduğu artık biliniyor.

Vegan beslenmenin tam olarak sağlıklı olmama ihtimali şununla alakalı, yağ kullanımı. Vegan beslenme deyince içine hayvansal ürün dışında her şey giriyor. Patates kızartması da vegan.  Yağ vegandır, yani bitkisel. Ancak sağlıklı değil, yiyecekler arasında  kalorisel değeri en yüksek olan yağ. 1 çay kaşığı zeytin  yağı 40 Kalori, 1 çay kaşığı şeker 16 kalori.

Doğadan doğrudan yediklerimizle 1 çay kaşığında tek seferde bu kadar fazla kalori almamız imkansız, o halde nasıl bu kadar kalorili bir şeyin içinde kızartma yapabiliyoruz. Öyleyse, sağlıksal sebeplerden dolayı, vegan beslenmeyi seçen birisi, fastfood vegan ürünleri tüketip kızartma yerse, yağın damarları tıkama ve kalp krizine yol açma risklerinden kurtulamaz demek.

Bu araştırmaya göre, bitki bazlı beslenmeye başlamak, hayvansal ürünler de tüketerek beslenen birisine göre, kalp krizi ve damar hastalıkları riskini %25 azaltmak demek. Ama bitki bazlı beslenip, whole food plant based, yani işlenmeiş bitki bazlı beslenmeyi seçen birisi, işlenmiş vegan beslenen birisine göre %35 daha az kalp ve dama hastalıkları riski taşıyor. Hurma pekmezi ile yağ, bu yüzden kimyasal kullanılmamasına rağmen işlenmiş sayılıyor, çünkü sonuç doğadaki haline benzemiyor. 1) hurma pekmezi insülin sıçramalarına sebep oluyor bu nedenle bu gibi şeker kaynakları whole food plant based beslenme tarzına aykırı. Yağ, insülin sıçramaları gibi vücuda girdiğinde sıçramalara sebep oluyor ve fazlası insülin reseptorlerini bozarak vücuda alınan şeker kana karıştığında, insülinin görevini yapmasını zorlaştırıyor. Tıpkı gıcırdayan bir kapı gibi, fazla şeker ve yağ damar sistemini bozuyor. Ayşegül Çoruhlu‘nun da dediği gibi, şerbetleşmiş kan fazla şeker demek.

3. Sonuç

”Sonuç olarak sağlık için sadece vegan olmak yetmiyor, şimdiye dek bilimin ve araştırmaların bize söylediği ile son gelinen nokta, whole food plant based beslenme tarzına daha çok insanın alışması gerektiği ve ideal beslenmenin bu olduğu.


Kurallar basit:

işlenmemiş + bitki bazlı yemek.

Yiyecek hala tarladaki haline benzemeli

ve

kuru meyve gibi şeker değeri yüksek olmamalı.


 

kaynaklar:

 

Not: vegan beslenmeye dayalı yazdıklarım, kendi araştırmalarım olup öneri diyet niteliğinde değildir. Bu yazılarımda amaçladığım, sağlıklı vegan beslenme ile alakalı farkındalık yaratarak araştırma yapmanız için sizi desteklemektir. İşlenmemiş bitki bazlı beslenmenin faydaları ve iyileştirici etkisi konusunda öneri verebilecek nitelikte değilim. Lütfen vücudunuzu dinleyin, doktorunuza danışın ya da bitki bazlı beslenme hakkındaki bilimsel araştırmaları da gözden geçirerek yiyeceklerinize siz, kendiniz, karar veriniz. 

Follow: